Het geheugen staat op negentig procent: is het vol of lijkt het alleen vol

Je kijkt naar het paneel en het geheugen staat op negentig procent. De ingeving is om meteen RAM bij te zetten. Meestal hoeft dat niet.

Vrij geheugen is verspild geheugen. Het besturingssysteem behandelt ongebruikt geheugen als buffer en geeft het terug wanneer het nodig is. Een hoog percentage is op zichzelf dus geen teken van een storing.

Op Proxmox zijn er nog twee bronnen die dit beeld vertroebelen.

Eerste bron: de opslagbuffer

Gebruik je ZFS, dan houdt het de gelezen gegevens in het geheugen voor snelle toegang, en dat aandeel kan groot zijn. Onder druk geeft het dat vrij. Tot die tijd verschijnt het als "in gebruik".

Dit is geen lek, het is het ontwerp zelf. Op een systeem dat steeds dezelfde gegevens leest is deze buffer de goedkoopste versnelling die er is, en hij verlaagt bovendien de schijfslijtage.

Het subtiele punt: als het vrijgeeft, doet het dat misschien niet onmiddellijk. Een plotselinge vraag naar geheugen kan dus een korte vertraging tegenkomen. Daarom is het in zeer krappe opstellingen zinnig een plafond op de buffer te zetten; doe dat echter metend, niet uit paniek van "het geheugen loopt vol".

Tweede bron: het geheugen dat gasten vasthouden

Heb je een virtuele machine acht gigabyte gegeven, dan kan die machine vanaf de serverkant acht gigabyte lijken vast te houden terwijl ze binnen stilstaat. De reden is eenvoudig: eenmaal aangeraakt geheugen blijft toegewezen zolang de gast niet weet hoe het terug te geven.

Teruggeven werkt alleen als de gast meewerkt. Ontbreekt in de gast het onderdeel dat dat mogelijk maakt, dan is het geheugen dat je gaf één kant op gegaan. Verwacht je het beloofde geheugen terug, zorg dan eerst dat dat onderdeel geïnstalleerd is.

De juiste vraag: niet hoe vol, maar wie houdt het vast

Het percentage zegt op zichzelf niets. De betekenisvolle verdeling is deze: hoeveel van die volheid zijn jouw gasten en hoeveel is de server zelf?

Zijn het de gasten, dan is de toestand normaal; ze gebruiken het geheugen dat je gaf. Is het de serverkant en groeit die gestaag, dan valt daar iets te bekijken.

Het echte waarschuwingsteken is niet het percentage maar het wisselen

Is de server begonnen het wisselgebied te gebruiken, dan is dat een echt signaal. Negentig procent vol hoeft geen probleem te zijn, maar een server die voortdurend wisselt is traag en slijt bovendien zijn schijf.

De toets: raak niet in paniek van het percentage, kom in actie bij wisselactiviteit.

Te veel beloven

Je kunt je virtuele machines in totaal meer geheugen beloven dan de server werkelijk heeft. Meestal gaat dat goed, omdat ze niet allemaal tegelijk pieken.

Maar er is één regel, en die kent geen uitzondering: neem het eigen aandeel van de server niet op in de belofte. Raakt de server zonder geheugen, dan valt niet één machine maar alles tegelijk, het paneel inbegrepen. Onder gasten mag de verdeling soepel zijn; de ademruimte van de server niet.

Wat Atlas doet

Atlas toont de geheugengrafiek niet als één percentage maar splitst hem in drieën: wat de server zelf gebruikt, wat de gasten gebruiken, en het wisselen.

En die splitsing gebeurt met een berekening, niet met een schatting: van het totaal gebruikte geheugen wordt de som van de gasten afgetrokken, en wat overblijft telt als het aandeel van de server. Zo beantwoord je de echte vraag hierboven in één oogopslag: is deze volheid mijn machines of de server zelf?

Een klein maar betekenisvol detail: voor het plafond van de grafiek wordt de laatst bekende waarde van het totale geheugen gebruikt, niet die aan het begin van de reeks. De reden: over lange periodes kan het totale geheugen veranderen, en de oude waarde als plafond nemen laat de grafiek anders zien dan hij is. Op de dag dat je RAM aan de machine toevoegt, blijft de grafiek dus niet het oude plafond tekenen en misleidt hij je niet.